UCSIA
Prinsstraat 14
B-2000 Antwerpen
marijke.celis@ua.ac.be
Tel. +32 (0)3 265 49 60
Fax +32 (0)3 707 09 31
Ongelijkheid. Wat kunnen we eraan doen?

Van 10 tot 12 september 2015 vergaderden de leden van het Scribani-netwerk met een publieke lezing en debat op 10 september.

Zeventien Europese centra voor academisch onderzoek en sociale actie die met de jezuïetenorde verbonden zijn, vormen het Scribani-netwerk met Mark Rotsaert sj als voorzitter. Door zijn workshops en congressen levert het netwerk – vanuit een christelijke en ignatiaanse inspiratie – academisch onderbouwde inzichten en stimulansen voor rechtvaardigheid en gelijkheid in Europa.

Het netwerk nodigde samen met het Centrum voort Sociaal Beleid Herman Deleeck (Universiteit Antwerpen) de Britse welvaartseconoom prof. dr. Anthony Atkinson uit, om diens voorstellen voor een meer gelijke spreiding van inkomens en vermogens te bespreken: progressieve inkomensbelasting, vermogensbelasting of participatie-inkomen, maar ook vernieuwende voorstellen zoals een aangepast wetenschaps- en technologiebeleid dat leidt tot een relatief groter aandeel van arbeid in het nationaal inkomen of nieuwe vormen van kapitaaltransfers naar jongeren. De voormalige minister van sociale zaken, onderwijs en werkgelegenheid, prof. dr. Frank Vandenbroucke, documenteerde deze voorstellen in een Europees perspectief en pleitte voor een Europees kader voor minimumlonen, arbeidsnormen, werkloosheidsuitkeringen en een rechtvaardiger belastingsysteem. Het debat met het publiek toonde de spanning aan tussen een selectief beleid ‘op maat’ van elke sociaal behoeftige en een beleid dat alleen steunt op algemene maatregelen voor herverdeling en tewerkstelling.

Anthony Atkinson stelt de Europese staten voor een uitdagende opdracht; een taak die ook de jezuïtische organisaties aanbelangt. Als we ongelijkheid willen terugdringen is radicale actie nodig. We zullen niet van een dystopische naar een utopische samenleving evolueren, maar, al kunnen we ongelijkheid misschien niet uitroeien, we kunnen wel trachten ongelijkheid te beperken. Hij gaf hiervoor zowel intrinsieke morele als instrumentele redenen; ongelijkheid is schadelijk voor gezondheid en andere sociale indicatoren, maar raakt ook aan de economie. 

Hij vertrekt van Capital in the Twenty-First Century van Thomas Piketty om vijftien concrete beleidsvoorstellen te doen. Hierbij inspireert hij zich op de ervaring in ongelijkheidsbestrijding van het naoorlogse Europa en de analyse van gewijzigde economische omstandigheden in het Europa van de 21ste eeuw, waarin technologische ontwikkelingen en kapitaaltoename centraal staan. De beleidsvoorstellen beperken zich niet tot herverdeling, maar hebben raken aan meerdere beleidsdomeinen  zoals wetenschapsbeleid, overheidstewerkstelling, progessieve inkomenstax en participatieinkomen.
Ongelijkheid is immers verweven met onze sociale structuren en een effectieve aanpak vereist dan ook een doorlichting van alle aspecten van onze samenleving. 

Anthony Atkinson verwerpt het overheersende politieke en economische doemdiscours en is ervan overtuigd dat ongelijkheid kan worden teruggedrongen en dat burgers, zowel individueel als collectief, kunnen bijdragen tot een meer rechtvaardige samenleving.

Download the presentatie van Anthony Atkinson  

Frank Vandenbroucke presenteerde een pan-Europese benadering, gebaseerd op beschikbare statistieken over armoede van individuele EU-lidstaten. 

Hij vertrekt van de overtuiging van de oprichters van de Unie dat Europese integratie de gezamenlijke ontwikkeling naar economische vooruitgang en sociale cohesie, zowel binnen (door de ontwikkeling van welvaartsstaten) als tussen de lidstaten (door opwaartse convergentie over de hele unie) zou bevorderen.  De convergentiegedachte hield stand tot de periode 2004/2008, toen verschillen in de ontwikkeling van de lidstaten weer explicieter werden door de economische crisis. Dit heeft, op zijn beurt, geleid tot een meer defensief nationaal beleid dat afbreuk doet aan het ideaal van Europese solidariteit. Om een waarachtige Europese sociale unie te bewerkstelligen moeten alle staten van de dynamiek van economische convergentie kunnen profiteren, moeten alle Europese burgers van dezelfde economische vrijheid en sociale rechten kunnen genieten binnen een pan-Europese ‘sociale ruimte’ en moeten de vruchten van economische groei onder de lidstaten worden herverdeeld.  Een Europees kader voor minimumlonen,  werkloosheidsuitkeringen, industriële standaarden en een rechtvaardiger belastingsysteem  vormt hiertoe de voorwaarde.

Download de presentatie van Frank Vandenbroucke  

Terug naar Sociale rechtvaardigheid