UCSIA
Prinsstraat 14
B-2000 Antwerpen
marijke.celis@ua.ac.be
Tel. +32 (0)3 265 49 60
Fax +32 (0)3 707 09 31
Traditie en Toekomst van vorming al mens, burger, professional

over de rol van onderwijs in persoonsvorming en burgerschapsvorming

Het voorbije jaar is er veel aandacht besteed aan de eindtermen van ons onderwijs. Vanuit een pedagogisch standpunt is dit niet alleen een maatschappelijke vraag naar wat deze generatie wil doorgeven aan de volgende, maar is dit steeds ook een vraag naar wat de mens nodig heeft om als mens gevormd te worden. Opdat onderwijs een pedagogisch verantwoorde bezigheid wil zijn, moet ze zowel socialiseren, kwalificeren als subjectvormend zijn (om de termen van Biesta te gebruiken).

Alle leerlingen – in welk onderwijstype ze ook zitten – hebben recht op vorming. De vraag naar vorming is de vraag naar hoe in en door onderwijs elkeen zich omvattend als mens kan ontplooien en zodoende kan bijdragen tot een betere wereld (de humaniserende taak van onderwijs, humaniora).

Het beantwoorden van deze vraag wordt bemoeilijkt door een vormingstheoretische erfenis, waarin vorming heel erg verbonden werd met een welbepaald cultuurbegrip, waarbij algemene vorming vaak afgezet werd tegenover elke vorm van kwalificatie (beroeps- en technische vorming) en socialisatie (burgerschapsvorming). Ook problematisch vandaag is dat de stem van alle actoren hierbij niet gehoord werd: zeker niet deze van leerkrachten en leerlingen.

Op deze studiedag willen we de vraag naar de finaliteit van onderwijs opnemen met als focus wat de dag van vandaag en morgen vorming kan inhouden. Hierbij willen we vertrekken vanuit goede praktijken en op zoek gaan naar sporen voor een toekomstgericht begrip van vorming.

  • Hoe vorming concreet realiseren in beroeps- en technisch onderwijs?
    (voorbeeld van een leerkracht)
     
  • Hoe begrijpen leerlingen zelf hun vorming?
    (voorbeeld van een leerling)
     
  • Hoe burgerschap verbinden met de vormingsopdracht van onderwijs?
    (voorbeeld van een onderwijsverstrekker)
     
  • Op welke wijze de dag van vandaag vormingstheorie vormgeven?
    (voorbeeld van een onderwijspedagogisch labo)