UCSIA
Prinsstraat 14
B-2000 Antwerpen
marijke.celis@ua.ac.be
Tel. +32 (0)3 265 49 60
Fax +32 (0)3 707 09 31
Het onderwijs Nederlands vandaag: leert men nog lezen op school?

Dialoogdag over onderwijs

Uit bevragingen en gesprekken met jongeren blijkt dat het onderwijs Nederlands zoals we dat vandaag kennen anders en beter kan. Dat geldt in het bijzonder voor het vak Nederlands. Bijna systematisch valt het vak buiten de top 10 van favoriete schoolvakken van jongeren. Bovendien blijkt één op de drie jongeren de leerinhouden Nederlands weinig tot niet interessant te vinden en de relevantie ervan niet, of in elk geval onvoldoende, te ervaren.

Veel jongeren verlaten bovendien het leerplichtonderwijs met een lage mate van leesplezier en zonder echt de meerwaarde van of het plezier in taal te hebben ervaren. Uit resultaten van PISA (Programme for International Student Assessment) en PIRLS (Programme in International Reading Literature Study) blijkt dat de leesvaardigheid van Vlaamse studenten uit basis- en secundair onderwijs snel achteruitgaat.

Een gevolg daarvan is dat ze na hun schoolse carrière nog moeilijk te enthousiasmeren zijn om verder te werken aan de ontwikkeling van hun talige kennis en vaardigheden, om te genieten van allerlei talige en culturele uitingen en om erop te reflecteren. Dat is nochtans van belang om blijvend te kunnen functioneren in en te participeren aan onze talige samenleving.

Zorgwekkend is dat vandaag bijna 15% van de mensen die in Vlaanderen het leerplichtonderwijs verlaat onvoldoende taalvaardig blijkt te zijn om te kunnen functioneren in de samenleving. Bovendien gaapt in veel sectoren een kloof tussen wat jongeren kennen en kunnen bij uitstroom uit het onderwijs en wat op de werkvloer wordt verwacht. Als het gaat om talige vaardigheden, wijzen werkgevers vooral op tekorten in mondelinge en schriftelijke communicatievaardigheden van jongeren.

Maar ook bij doorstroom naar het hoger onderwijs blijkt vaak een probleem. Veel hogescholen en universiteiten nemen in de eerste jaren van de opleidingen die ze aanbieden dan ook structureel zelf maatregelen die gericht zijn op het verhogen van de taalcompetentie van beginnende studenten.

Het lijkt er dus op dat het onderwijs Nederlands er op dit moment onvoldoende in slaagt om in te spelen op de verwachtingen van de samenleving, van de arbeidsmarkt, van het hoger onderwijs en van de jongeren zelf.

Het onderwijs Nederlands moet dus anders, en beter, wil het in de 21ste eeuw jongeren vormen tot taalcompetente burgers. Het moet de uitdaging aangaan om verder te evolueren naar een onderwijs dat te midden van de samenleving staat, jongeren voorbereidt op de uitdagingen waarmee ze in de 21ste eeuw worden geconfronteerd, hen vooruithelpt, zowel persoonlijk als sociaal, hen kansen biedt, op de arbeidsmarkt en in het vervolgonderwijs, hun creativiteit aanspreekt en hen het plezier van taal doet ervaren.

Deze studienamiddag, die wordt georganiseerd in samenwerking met de Antwerp School of Education & de Nederlandse Taalunie, biedt een reflectieforum voor beleidsmakers, onderwijsondersteuners, curriculum- en leerplanontwikkelaars, methodemakers, leraren, lerarenopleiders, vakdidactici enz. om hun expertise in te brengen via rondetafelgesprekken. Hierbij zal worden uit gegaan van de beleidsaanbevelingen vervat in de recente visietekst van de Nederlandse Taalunie, Iedereen taalcompetent!, Algemeen Secretariaat Nederlandse Taalunie, 2017).

Programma

13.00u Onthaal
13.30u Welkom door Luc Braeckmans
Academisch directeur van UCSIA
13.40u

Bevindingen uit onderzoek: Wat weten we wel en niet?

Jordi Casteleyn, Antwerp School of Education &
Steven Vanhooren, de Nederlandse Taalunie

14.00u

Rondetafelgesprekken: Sessie I

  1. Ontwikkeling van taal-competentie bij leerlingen: uitdagingen
    Voor welke uitdagingen staan we?
     
  2. Het vak Nederlands: leerinhouden en methodiek
    Hoe pakken we dit aan?
     
  3. De rol van de leerkracht: vorming en ondersteuning
    Wie doet het?

Meer info...

15.00u Pauze
15.30u

Rondetafelgesprekken: Sessie II

  1. Ontwikkeling van taal-competentie bij leerlingen: uitdagingen
    Voor welke uitdagingen staan we?
     
  2. Het vak Nederlands: leerinhouden en methodiek
    Hoe pakken we dit aan?
     
  3. De rol van de leerkracht: vorming en ondersteuning
    Wie doet het?

Meer info...

16.30u Feedback van de rondetafelgesprekken
(door de begeleiders)
+ slotwoord
17.00u Einde