De chemische recyclage van plastics: over de grenzen heen zoeken naar kansen om waarde te creëren uit afval

28 mei 2026
14:00-
17:00
UCSIA - Manresazaal, Koningstraat 2, 2000 Antwerpen | Online via Zoom

Plasticafval is een van de grote milieu-uitdagingen van onze tijd, maar wetenschap kan een deel van de oplossing zijn. Dit panelgesprek (in het Engels) brengt onderzoekers, bedrijfsvertegenwoordigers en beleidsmakers samen rond de chemische recycling van PET-kunststof en de kansen die deze technologie biedt voor landen zoals Tunesië.

De chemische recyclage van plastics: over de grenzen heen zoeken naar kansen om waarde te creëren uit afval

Waarover gaat dit evenement?

Plasticafval is een van de grootste milieu-uitdagingen van vandaag. Een groot deel daarvan bestaat uit PET, een kunststof die veel wordt gebruikt in flessen, verpakkingen en allerlei dagelijkse producten. Daardoor ontstaat wereldwijd een enorme hoeveelheid PET-afval. Het wordt dan ook steeds belangrijker om duurzame manieren te vinden om dit materiaal te recupereren en te hergebruiken.

UCSIA Fonds Bruyns Fellow Makram Elabed doet onderzoek naar chemische recycling, een technologie waarbij PET wordt afgebroken tot zijn basisbestanddelen. Die kunnen vervolgens worden omgezet in nieuwe, hoogwaardige materialen. Zo draagt chemische recycling bij aan een circulaire economie waarin afval opnieuw een grondstof wordt.

Waarom is dit relevant voor Tunesië?

Ook in Tunesië neemt de hoeveelheid plasticafval snel toe, terwijl moderne recyclingtechnologieën daar nog nauwelijks worden toegepast op industrieel niveau. Dit kan juist kansen bieden: het land zou aantrekkelijk kunnen worden voor vernieuwende recyclingsystemen en nieuwe investeringen. Tegelijkertijd blijven er belangrijke uitdagingen bestaan – technologisch, maatschappelijk, economisch en infrastructuurmatig.

Wat willen we met dit panel bereiken?

Dit panel brengt onderzoekers, bedrijven en beleidsmakers samen om te bespreken hoe wetenschappelijke inzichten kunnen worden verbonden met praktische mogelijkheden. We bekijken onder meer:
Het doel is te verkennen hoe duurzame technologieën zowel het milieu kunnen beschermen als nieuwe ontwikkelingskansen kunnen creëren.

Het Fonds Bruyns

Dit panelgesprek kadert binnen het Fonds Bruyns, dat onderzoekers uit het Globale Zuiden de kans biedt om tijdelijk aan de Universiteit Antwerpen te werken. Die samenwerking is een wisselwerking: ze versterkt de expertise van de gastonderzoeker én verrijkt de Universiteit Antwerpen en UCSIA. 

Sinds 2003 ontving al een twintigtal laureaten uit landen als DR Congo, Kameroen, Senegal, Ethiopië en Pakistan een beurs. Ook voor 2027 is er één plaats beschikbaar voor een doctoraatsstudent uit het Globale Zuiden. Kandideren kan tot en met 31 mei 2026.

Programma

14.00 uur

door Erik De Bom, waarnemend directeur van UCSIA

14.10 uur

door Makram Elabed, Fonds Bruyns-fellow

Plastic afval, en in het bijzonder polyethyleentereftalaat (PET), vormt zowel een prangend ecologisch probleem als een belangrijke onbenutte hulpbron. In deze lezing onderzoeken we hoe chemische recyclingtechnologieën PET-afval kunnen omzetten in hoogwaardige materialen, wat bijdraagt aan een duurzamere en circulaire economie. Door plastic af te breken tot zijn basisbestanddelen bieden deze processen mogelijkheden om verder te gaan dan de beperkingen van klassieke recyclage.

Naast het wetenschappelijke luik belicht deze lezing ook de opkomende kansen voor ontwikkelingsregio’s zoals Tunesië. De toenemende productie van plastic afval, gecombineerd met de beperkte aanwezigheid van geavanceerde recyclagetechnologieën op industrieel niveau, creëert een groot potentieel voor innovatie, investeringen en ondernemerschap.
Tegelijk blijven er belangrijke uitdagingen bestaan, waaronder technologische beperkingen, economische haalbaarheid en de nood aan aangepaste infrastructuur en beleidskaders. Daarom onderstreept deze lezing het belang van grensoverschrijdende samenwerking tussen onderzoekers, industriële actoren en beleidsmakers om deze drempels te overwinnen. Uiteindelijk wil ze aantonen hoe duurzame recyclageoplossingen niet alleen milieuproblemen kunnen aanpakken, maar ook nieuwe ontwikkelingskansen kunnen creëren.

Makram Elabed is doctoraatsstudent aan de Universiteit van Sfax en de Universiteit Antwerpen en UCSIA Fonds Bruyns Fellow. Zijn onderzoek richt zich op de chemische recyclage van plastic afval, met bijzondere aandacht voor het afbreken van PET tot zijn fundamentele componenten en de omzetting daarvan in materialen met hoge toegevoegde waarde, zoals copolyesteramiden. Met zijn werk wil hij bijdragen aan de ontwikkeling van circulaire economische modellen en tegelijk mogelijkheden verkennen voor duurzame technologische innovatie, in het bijzonder in opkomende economieën zoals Tunesië. 

14.30 uur

door prof. Pieter Billen, Universiteit Antwerpen 

Hoewel de EU de circulaire economie voor kunststoffen op grote schaal heeft aangemoedigd, mislukken veel nieuwe ondernemingen tijdens hun traject van opschaling. Beleidsmakers zijn zich bewust van de specifieke uitdagingen, en daarom zijn er nieuwe initiatieven in aantocht. Maar op dit moment gelden voor ondernemingen op het gebied van chemische recycling dezelfde marktregels als voor elke andere producent van basisproducten.

Door chemische recycling van kunststoffen worden afvalstoffen teruggebracht tot hun chemische basisbouwstenen (monomeren), die in wezen identiek zouden moeten zijn aan nieuwe grondstoffen. Daardoor zijn ze in wezen onderhevig aan de grondstofprijzen, die momenteel worden bepaald door de toegang tot goedkope energie in de Verenigde Staten en de enorme schaalvoordelen in China.
Om deze impasse te doorbreken en niet alleen te rekenen op een evoluerend EU-beleid, is innovatie broodnodig om materialen los te koppelen van de grondstoffenlogica. Bovendien, en dat is het allerbelangrijkste, mag het zoeken naar gunstige investeringsvoorwaarden niet beperkt blijven tot EU-landen, aangezien de markt voor duurzame moleculen bevoorraad zou kunnen worden vanuit gebieden die logistiek en energetisch aantrekkelijk zijn.
Door de vraag naar duurzame moleculen – onder impuls van de komende regelgeving inzake verplicht gerecycled materiaal – te koppelen aan nieuwe bevoorradingskanalen, zou dit een aanzienlijke versnelling kunnen betekenen in de ontwikkeling van het afvalbeheer van kunststoffen in de buurlanden. 

Pieter Billen is chemisch ingenieur en hoogleraar aan de Faculteit Toegepaste Techniek van de Universiteit Antwerpen. Hij houdt zich bezig met de circulariteit van organische materialen en slaat een brug tussen moleculaire wetenschap en duurzaam procesontwerp. Chemische recycling van kunststoffen is dan ook een belangrijk toepassingsgebied binnen de onderzoeksgroep. Daarnaast heeft hij belangstelling voor innovatiebeleid en de transformatie van de chemische industrie, en is hij mentor bij verschillende ondernemerschapsprogramma’s. 

15.15 uur

15.20 uur

Het panel wordt gemodereerd door prof. Philippe Nimmegeers (Universiteit Antwerpen)

16.30 uur