Acht eeuwen minder

Acht eeuwen minder. Franciscus van Assisi

In 1226 stierf Franciscus van Assisi. De rijke koopmanszoon die zijn dure kleren voor de voeten van zijn vader neerwierp, koos voor een leven zonder bezit, in dienst van de armsten. Achthonderd jaar na zijn dood blijft zijn gedachtegoed mensen inspireren.

Sint-Franciscus legde het fundament voor het denken over en het belichamen van vrede, armoede en zorg voor de aarde in de franciscaanse traditie.

Op 26 november, 10 en 17 december nodigt UCSIA historici en professionals uit de sociale sector uit om die ideeën en idealen over vrede, armoede en ecologie in context te plaatsen en te waarderen in het licht van de uitdagingen van vandaag.

De lezingenreeks sluit aan bij de expo Acht eeuwen minder in de Ruusbroecbibliotheek van de Universiteit Antwerpen.

Franciscus van Assisi en vrede - De vijand, mijn broeder

Lezing door Barbara Mertens (TAU)

“Vrede aan dit huis!” Met deze evangelische vredesgroet trokken Franciscus van Assisi en zijn broeders door het verscheurde Italië. Franciscus doorzag dat het menselijk verlangen naar bezit de oorzaak was van de gewelddadige conflicten die ook de stad Assisi teisterden. Zijn radicale keuze voor een bezitloos leven werd zijn boetvaardig antwoord op het geweld van die tijd. Want wie niets bezit, heeft niets te verdedigen.

Om de vrede te verkondigen, moet die vrede nog in hogere mate in het eigen hart leven, wist Franciscus. Daarom zette hij zijn broeders ook innerlijk op een weg van onteigening. Wie de eigen armoede en behoeftigheid met vreugde draagt en omhelst, kan elk schepsel – hoe kwetsbaar of anders ook – nabij zijn als een gelijke. Zijn ontmoeting met de melaatse had Franciscus tot dat inzicht gebracht. In eenzelfde geest trok hij later in volle kruistochtentijd vol vertrouwen en ongewapend de moslimsultan tegemoet om hem vrede te wensen en in hem een broeder te herkennen.

In deze lezing onderzoeken we hoe het boetvaardig leven van Franciscus van Assisi ten diepste gericht is op het herstel van relaties. De franciscaanse vredesboodschap is ook vandaag een uitnodiging om de verbroken relaties met de ander, de schepping en God in ere te herstellen.

Barbara Mertens is historica en volgde een aanvullende opleiding Intercultureel Management (CIMIC). Na lange tijd actief geweest te zijn in het vluchtelingenwerk is ze sinds 2017 werkzaam als stafmedewerkster franciscaanse spiritualiteit bij TAU.

Vredesspiritualiteit – Geweldloosheid als weg van broederlijkheid

Lezing door Bénédicte Kusendila (Pax Christi Vlaanderen)

“Zalig de vredestichters.” Met deze woorden uit de Bergrede klinkt een uitnodiging die vandaag misschien radicaler is dan ooit. In een wereld waarin oorlog, polarisatie, ontmenselijking en angst steeds nadrukkelijker aanwezig zijn, lijkt vrede soms een onbereikbaar ideaal. Toch begint vrede volgens de christelijke traditie niet ver weg, maar dichtbij: in ons hart, in onze woorden en in de manier waarop we naar de ander kijken.

Ook Franciscus van Assisi koos niet voor de logica van macht en geweld, maar voor een weg van eenvoud, ontmoeting en broederlijkheid. Vrede was voor Franciscus geen afwezigheid van conflict, maar het herstel van relaties: met God, met de ander en met de schepping. In dezelfde franciscaanse geest nodigde paus Franciscus in Fratelli Tutti uit om opnieuw te leren kijken naar iedere mens als een broeder of zuster. De parabel van de barmhartige Samaritaan wordt daarbij een concrete wegwijzer: niet voorbijgaan aan wie lijdt, maar ons laten raken, nabijkomen en verantwoordelijkheid opnemen.

Vanuit deze franciscaanse en evangelische inspiratie verkent deze lezing hoe Pax Christi Vlaanderen vredesspiritualiteit vandaag vormgeeft en centraal stelt in haar werking. Als vredesbeweging ijvert Pax Christi Vlaanderen voor vrede en veiligheid, verzoening en rechtvaardigheid door de franciscaanse en christelijke traditie levend te houden en elke dag weer in de praktijk te brengen. Geweldloosheid is daarbij geen passiviteit, maar een houding die een spiraal van geweld doorbreekt en bewust kiest voor een andere logica: die van dialoog, solidariteit, rechtvaardigheid en menselijke waardigheid. Ook diplomatie, internationale solidariteit, democratie en een verantwoord veiligheidsbeleid kunnen vanuit dat perspectief opnieuw worden verbonden met één fundamentele vraag: hoe bouwen we aan een wereld waarin niemand tot vijand of menselijk afval wordt gereduceerd?

Bénédicte Kusendila is dichter en sociolinguïst (KU Leuven en Universiteit Kaapstad) en volgde aanvullend het programma Impactcreatie door Sociaal Ondernemen (Yale University). Ze was onderzoeker aan de Universiteit Antwerpen en de United Nations University, en was vrijwilliger en co-coördinator bij House of Compassion Brussel. Vandaag is ze bewegingswerker Vredesspiritualiteit bij Pax Christi Vlaanderen, waar ze werkt rond geweldloosheid, vrede en rechtvaardigheid.

Programma

19.00 uur | Deuren
19.30 uur | Welkom en inleiding
door Erik De Bom, directeur UCSIA
19.35 uur | Lezing 'Franciscus van Assisi en vrede - De vijand, mijn broeder'
door Barbara Mertens (TAU)
20.00 uur | Lezing 'Vredesspiritualiteit – Geweldloosheid als weg van broederlijkheid'
door Bénédicte Kusendila (Pax Christi Vlaanderen)
20.25 uur | Vragen uit het publiek
20.30 uur | Einde en optioneel bezoek aan de tentoonstelling Acht eeuwen minder
in de bibliotheek van het Ruusbroecgenootschap, Grote Kauwenberg 34, 2000 Antwerpen

Hoe leeft het gedachtegoed van Franciscus over vrede, armoede en ecologie voort vandaag? Ontdek ook de andere lezingen in de reeks:

Deze reeks sluit aan bij de expo Acht eeuwen minder. Van Franciscus’ jeugd in Assisi tot het magis van de jezuïeten: verken de verrassende sporen van Franciscus van Assisi in de collectie van de Bibliotheek van het Ruusbroecgenootschap. Met handschriften, devotieprenten en voor het eerst ook de pij van zuster Rumolda.

Je kan de tentoonstelling nog gratis bezoeken tot 29 januari 2027 in de Bibliotheek van het Ruusbroecgenootschap, Grote Kauwenberg 34, 2000 Antwerpen.

Acht eeuwen minder – Over armoede