Acht eeuwen minder

Acht eeuwen minder. Franciscus van Assisi

In 1226 stierf Franciscus van Assisi. De rijke koopmanszoon die zijn dure kleren voor de voeten van zijn vader neerwierp, koos voor een leven zonder bezit, in dienst van de armsten. Achthonderd jaar na zijn dood blijft zijn gedachtegoed mensen inspireren.

Sint-Franciscus legde het fundament voor het denken over en het belichamen van vrede, armoede en zorg voor de aarde in de franciscaanse traditie.

Op 26 november, 10 en 17 december nodigt UCSIA historici en professionals uit de sociale sector uit om die ideeën en idealen over vrede, armoede en ecologie in context te plaatsen en te waarderen in het licht van de uitdagingen van vandaag.

De lezingenreeks sluit aan bij de expo Acht eeuwen minder in de Ruusbroecbibliotheek van de Universiteit Antwerpen.

Franciscus en ‘de natuur’ in de late middeleeuwen: heilige bergen en meer

Lezing door Marianne Ritsema van Eck (Vrije Universiteit Amsterdam)

De relatie van Franciscus van Assisi met de natuur is tegenwoordig een bron van inspiratie bij actuele milieuvraagstukken. Deze lezing gaat in op hoe de laatmiddeleeuwse franciscanen de relatie van Franciscus met de natuur interpreteerden, voordat deze in de moderne tijd een sterk ecologische inslag kreeg. Daarbij wordt gekeken naar hoe Franciscus’ ascetische verblijf in de wildernis werd herdacht in en door middel van natuurlijke landschappen zelf. Deze benadering vanuit milieuhistorisch perspectief, met aandacht voor historische opvattingen over- en voorstellingen van de natuur, werpt onder andere nieuw licht op het ontstaan en de betekenis van de franciscaanse heilige bergen (sacri monti) in Italië.

Marianne Ritsema van Eck is universitair docent middeleeuwse geschiedenis binnen de vakgroep culturele en religieuze geschiedenis van de Vrije Universiteit Amsterdam. Haar onderzoek richt zich op de late middeleeuwen en de vroegmoderne tijd, met bijzondere aandacht voor pelgrimage, heiligenverering, franciscaanse geschiedenis, historische cartografie en de materiële en visuele cultuur van religie. Voordat zij in 2024 aan de VU werd benoemd, was zij universitair docent middeleeuwse geschiedenis aan de Universiteit Leiden en postdoctoraal onderzoeker aan het Noors Instituut in Rome. Zij promoveerde in 2017 aan de Universiteit van Amsterdam.

Wat en wie inspireert het sociaalecologisch engagement van Broederlijk Delen?

Lezing door Karel Ceule (Broederlijk Delen)

Achthonderd jaar na Franciscus van Assisi blijft zijn vraag brandend actueel: hoeveel zijn wij bereid te delen met wie het minder heeft? In een tijd van besparingen op internationale solidariteit daagt zijn voorbeeld ons uit om verder te kijken dan onze eigen grenzen.

Broederlijk Delen ontstond in 1961 als een noodhulpactie van de Belgische bisschoppen naar aanleiding van een hongersnood in Congo. Na enkele jaren groeide ze uit tot een organisatie voor internationale solidariteit waarin rechtvaardigheid, bevrijding en systeemverandering de motor werden. In 1989 pionierde ze met het thema milieu.

In deze lezing gaan we op zoek naar de sociaalecologische inspiratiebronnen die Broederlijk Delen motiveren: het consuminderen als moderne vorm van vasten, de sterke samenwerkingen met grasrootsorganisaties van inheemse volkeren, de sociale leer van de kerk (met vooral de encycliek Laudato Si’ van paus Franciscus) en tonen we de verbindingen met de spiritualiteit van Franciscus van Assisi.

Karel Ceule behaalde een master in de filosofie (Hochschule für Philosophie, München, 1986), in de theologie (KU Leuven, 1992) en in Television-Radio-Film (Newhouse School of Public Communications, Syracuse University, USA, 1995). Hij was tussen 1980 en 1998 lid van de jezuïetenorde en was daarna werkzaam als multicameraregisseur bij VRT voor de erediensten en freelance producer-regisseur documentaires en tv-reportages. Sinds 2003 is hij perswoordvoerder en verantwoordelijke voor audiovisuele producties bij Broederlijk Delen.

Programma

19.00 uur | Deuren
19.30 uur | Welkom en inleiding
door Erik De Bom, directeur UCSIA
19.35 uur | Lezing 'Franciscus en ‘de natuur’ in de late middeleeuwen: heilige bergen en meer'
door Marianne Ritsma van Eck (VU Amsterdam)
20.00 uur | Lezing 'Wat en wie inspireert het sociaalecologisch engagement van Broederlijk Delen?'
door Karel Ceule (Broederlijk Delen)
20.25 uur | Vragen uit het publiek
20.30 uur | Einde en optioneel bezoek aan de tentoonstelling Acht eeuwen minder
in de bibliotheek van het Ruusbroecgenootschap, Grote Kauwenberg 34, 2000 Antwerpen

Hoe leeft het gedachtegoed van Franciscus over vrede, armoede en ecologie voort vandaag? Ontdek ook de andere lezingen in de reeks:

Deze reeks sluit aan bij de expo Acht eeuwen minder. Van Franciscus’ jeugd in Assisi tot het magis van de jezuïeten: verken de verrassende sporen van Franciscus van Assisi in de collectie van de Bibliotheek van het Ruusbroecgenootschap. Met handschriften, devotieprenten en voor het eerst ook de pij van zuster Rumolda.

Je kan de tentoonstelling nog gratis bezoeken tot 29 januari 2027 in de Bibliotheek van het Ruusbroecgenootschap, Grote Kauwenberg 34, 2000 Antwerpen.